Sedan hạng D đang ‘chết dần’ tại Việt Nam: Chuyên gia chỉ ra 3 nguyên nhân chính

Dưới đây là nội dung chương trình Trên Ghế 242 phát sóng ngày 28/2 trên HTV9.

Suốt một thập kỷ từ năm 2016 đến bây giờ đã có tới 7 mẫu xe sedan hạng D bị khai tử gồm Hyundai Sonata (2018), Nissan Teana (2018), Peugeot 508 (2019), Renault Talisman (2021), VW Passat (2022), Mazda 6 (2026), Honda Accord (2026). 

Anh nghĩ sao về điều này?

Theo tôi, xu hướng sedan thoái trào so với các mẫu xe gầm cao thực ra đã diễn ra gần chục năm nay trên toàn cầu. Nếu nhìn khách quan thì trước đây xe gầm cao gặp khá nhiều trở ngại về thiết kế. Ngày xưa phần lớn là các mẫu khung gầm rời như Land Cruiser hay Everest, khá cồng kềnh và thường tốn nhiên liệu hơn xe đô thị. Vì thế ở giai đoạn đó, sedan hay hatchback là  những mẫu xe gầm thấp, nhỏ gọn và tiết kiệm nhiên liệu có lợi thế rõ ràng và chiếm được chỗ đứng trên thị trường.

Ngoài ra, trong suốt thập niên 90 và đầu những năm 2000, sedan hạng D còn gắn với hình ảnh thanh lịch và quyền lực nên thị hiếu tiêu dùng cũng hướng nhiều về dòng xe này. Tuy nhiên từ khoảng sau năm 2010, sự phát triển của công nghệ đã thay đổi khá nhiều. Những mẫu xe gầm cao vốn từng bị xem là cục mịch giờ đây đã tiết kiệm nhiên liệu hơn, vận hành nhẹ nhàng và thoải mái hơn. Đồng thời thị trường cũng xuất hiện hàng loạt mẫu CUV/SUV cỡ nhỏ, khiến lựa chọn dành cho người dùng ngày càng đa dạng. Những yếu tố đó góp phần giúp xe gầm cao dần lên ngôi trên phạm vi toàn cầu.

Ở thị trường Việt Nam hay những nước có điều kiện phát triển tương tự, xu hướng này còn rõ ràng hơn. Đường xá vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, nhiều khu vực còn ngập nước hoặc có địa hình phức tạp. Trong bối cảnh đó, lợi thế gầm cao và tính đa dụng của SUV hay CUV trở nên rất quan trọng. Một chiếc xe vừa có thể phục vụ gia đình, vừa linh hoạt cho nhiều nhu cầu sử dụng khác nhau rõ ràng hấp dẫn hơn với người mua.

Chính vì vậy khi nhu cầu xe đa dụng cho gia đình tăng lên, sedan hạng D dần trở nên lép vế. Đây là một hạn chế mang tính thiết kế, nên để cạnh tranh lại các dòng xe gầm cao có lẽ sedan sẽ còn mất khá nhiều thời gian.

Gần đây nhiều người nói rằng sedan hạng D thoái trào. Nhưng thống kê cho thấy giai đoạn 2018-2022 có tới 5 mẫu xe bị khai tử. Vậy theo anh, nguyên nhân của điều này là gì?

Khi nhìn lại từ khoảng năm 2018 đến nay, chúng ta đã trải qua nhiều đợt mưa lũ lớn, điều kiện đường sá cũng như môi trường sử dụng xe thay đổi, khiến lợi thế của các dòng xe gầm cao ngày càng rõ rệt.

Có thể nhìn ở một vài yếu tố cụ thể. Khi xu hướng tiêu dùng không còn chuộng sedan nữa, doanh số giảm, các hãng cũng buộc phải cắt bớt phiên bản và lượng xe nhập về. Khi nguồn cung ít đi thì giá cũng dễ bị đẩy lên, người dùng có ít lựa chọn hơn, thời gian chờ xe dài hơn. Tất cả những yếu tố này tác động lẫn nhau và tạo thành một vòng luẩn quẩn khiến sedan hạng D ngày càng khó cạnh tranh với các dòng xe khác.

Ngoài ra, những lợi thế hình ảnh của sedan hạng D trước đây cũng dần thay đổi. Trước kia sedan hạng D thường gắn với sự quyền lực và sang trọng, nhiều lãnh đạo hay doanh nhân chọn đi sedan. Nhưng vài năm gần đây xu hướng này cũng thay đổi khi ngày càng nhiều người chuyển sang xe gầm cao. Ngay cả ở cấp độ cao hơn, trước đây các nguyên thủ thường được chở bằng những mẫu sedan như Mercedes-Benz S-Class hay Toyota Century, nhưng gần đây cũng có xu hướng chuyển sang các dòng SUV.

Thị hiếu thay đổi như vậy khiến sedan gặp bất lợi. Với cùng một số tiền, người mua hiện nay có thể chọn xe gầm cao với nhiều lợi ích hơn về không gian, tính đa dụng và khả năng di chuyển. Vì vậy sẽ rất khó để thuyết phục người dùng mua sedan, trừ khi họ thực sự yêu thích dòng xe này hoặc nhà sản xuất tung ra những sản phẩm thật sự hấp dẫn.

Tuy nhiên, thực tế vài năm gần đây thị trường lại chứng kiến rất ít mẫu sedan phổ thông mới ra mắt, đặc biệt ở phân khúc khoảng dưới 1,5 tỷ đồng. Chính vì vậy, sedan dần trở thành sân chơi của các dòng xe sang, thay vì phổ biến rộng rãi ở các phân khúc phổ thông như trước đây.

Trong số những mẫu sedan hạng D bị khai tử nêu trên, đâu là mẫu xe mà anh cảm thấy tiếc nuối nhất?

Tôi tiếc nhất là Honda Accord.

Trong số các mẫu sedan cỡ D từng xuất hiện tại Việt Nam, đây là một chiếc xe rất có cá tính. Trong một thời gian dài, Accord cũng gần như là cái tên duy nhất đủ sức cạnh tranh với Camry của Toyota trong phân khúc này.

Ở góc độ một người thích lái xe, Accord luôn là lựa chọn dễ hiểu. Bởi vì trong khi nhiều mẫu sedan cỡ D dần chuyển hướng sang phục vụ gia đình thì Accord vẫn giữ được phần nào chất riêng về cảm giác lái. 

Ví dụ như Mazda6, sau hai thế hệ đầu thiên về trải nghiệm lái, từ khoảng giai đoạn 2012–2013 trở đi lại dần trở thành một mẫu sedan gia đình nhiều hơn. Điều đó cũng khá dễ hiểu vì ở nhiều thị trường, sedan cỡ D vốn được xếp vào nhóm “family sedan”, nên thường được thiết kế theo hướng êm ái, nhẹ nhàng và dễ sử dụng. Mazda6 hiện nay hay trước đây là Nissan Teana đều mang đặc điểm như vậy.

Trong bối cảnh đó, ngoài Camry – mẫu xe gắn liền với hình ảnh quyền lực và sự sang trọng tại Việt Nam – thì Accord có lẽ là cái tên hiếm hoi hướng nhiều hơn đến những người yêu thích cảm giác lái và một phong cách cá tính.

Chỉ tiếc rằng Accord không có nhiều “đất diễn” ở Việt Nam. Một phần do rào cản về chi phí khi xe được nhập khẩu, đặc biệt trong giai đoạn khoảng 2010–2017 khi thị trường còn khá sôi động, giá bán của Accord thường cao hơn các đối thủ hàng trăm triệu đồng. Điều đó khiến Accord trở thành một lựa chọn khó tiếp cận với phần đông người tiêu dùng.

Tôi đồng tình với anh Linh về trải nghiệm của Accord. Tuy nhiên, nhiều người nói rằng Accord giống Civic kéo dài. Anh nghĩ sao về điều này?

Thực ra nếu nhìn tổng thể thì ở nhiều hãng, sedan cỡ C và cỡ D thường có sự kế thừa khá rõ rệt về thiết kế và định hướng sản phẩm. Với Honda cũng vậy. Thiết kế của Accord và Civic có nhiều điểm tương đồng, khiến không ít người khi nhìn vào Accord vẫn thấy bóng dáng của Civic. 

Honda vốn theo đuổi triết lý thể thao ở hầu hết các phân khúc, nên Civic thường trông khá “to”, trong khi Accord lại có phần gọn gàng hơn. Điều này vô hình trung khiến khoảng cách hình ảnh giữa hai mẫu xe trở nên gần nhau, và có thể xem là một bất lợi cho Accord tại thị trường Việt Nam.

Một yếu tố khác là rào cản về giá. Do giá bán cao, Accord có nhiều giai đoạn bị cắt giảm trang bị để giữ mức giá cạnh tranh. Tôi nhớ khoảng năm 2014–2015, nếu đặt Accord cạnh một số mẫu xe khác trên thị trường thì trang bị thậm chí còn không phong phú bằng những mẫu xe hạng thấp hơn như Mazda3.

Trong khi đó, phần lớn người mua sedan cỡ D tại Việt Nam thường kỳ vọng nhiều về tiện nghi và trải nghiệm dành cho “ghế sếp”. Nhưng có thời điểm Accord gần như không có nhiều trang bị đáng chú ý cho hàng ghế sau, điều này rõ ràng khó thuyết phục người tiêu dùng trong nước.

Vậy ngược lại với Honda Accord, đâu là cái tên mà anh nghĩ rằng dừng lại là hợp lý?

Có lẽ những mẫu xe nhập khẩu mang tính thăm dò thị trường thường có số phận khá tương đồng. 

Ví dụ, Nissan Teana là một chiếc xe đi rất thoải mái, nếu nói về hệ thống treo thì có thể xem là êm ái hàng đầu phân khúc. Tuy nhiên, mẫu xe này lại có khá ít đặc điểm phù hợp với điều kiện sử dụng tại Việt Nam. Tôi nhớ những thế hệ Teana đầu tiên khi về nước có gầm khá thấp, nhiều hầm gửi xe như ở trung tâm thương mại nếu chở đủ 4–5 người đi lên rất dễ bị cạ gầm ngay cửa hầm. Ngoài ra, thiết kế của Teana khi đặt cạnh các đối thủ cùng thời cũng hơi “đứng tuổi”, không thật sự trẻ trung hay thời thượng, nên khá khó cạnh tranh.

Một ví dụ khác là Volkswagen Passat. Mẫu xe này từng có một cộng đồng người dùng đông đảo trên các diễn đàn ô tô lớn, nhưng giai đoạn đó diễn ra chỉ khoảng 2–3 năm. Bản thân Passat là một chiếc xe tốt, tuy nhiên đặc trưng của xe châu Âu là phong cách khá cổ điển. Khi đặt cạnh những mẫu xe đang rất thời thượng ở Việt Nam thời điểm đó như Camry hay Mazda6, nhiều người cảm thấy với tầm giá của Passat họ có thể cân nhắc luôn Mercedes-Benz C-Class hay BMW 3 Series thay vì chọn Passat.

Ngoài ra, hệ thống đại lý và dịch vụ hỗ trợ của thương hiệu ở thời điểm đó cũng còn hạn chế, khiến việc sử dụng xe gặp không ít bất tiện. Với những mẫu xe như vậy, theo tôi việc dừng bán cũng là hợp lý. Nếu tiếp tục kéo dài mà không có chiến lược phát triển rõ ràng thì không chỉ khó mang lại hiệu quả mà còn có thể ảnh hưởng đến uy tín của thương hiệu.

Hiện nay, sedan hạng D tại Việt Nam chỉ còn Toyota Camry và Kia K5. Trong đó, Camry đã trở thành một tượng đài và rất khó bị khai tử. Vậy đối với Kia K5, anh nhận định như thế nào về tương lai của mẫu xe này?

Nói về Camry, chúng ta có thể thấy Camry có lẽ đây là mẫu sedan cỡ D hiếm hoi trong khoảng một thập kỷ qua liên tục được làm mới trong khi các mẫu xe khác nâng cấp khá ít. Nếu tính từ khoảng 2016 đến nay, mẫu xe này liên tục thay đổi từ thiết kế, hệ truyền động, thậm chí bổ sung phiên bản hybrid và tăng cường tiện nghi. Những bước tiến đó giúp Camry duy trì được một lượng khách hàng ổn định trên thị trường.

Kia K5 là mẫu xe có thiết kế rất bắt mắt và ở một góc độ nào đó có lợi thế hơn Camry trong việc chinh phục khách hàng trẻ. Tuy nhiên, ở tầm giá của K5 hiện nay người trẻ lại có rất nhiều lựa chọn khác, đặc biệt là các dòng xe gầm cao. Trong khi đó, nhóm khách hàng doanh nhân hoặc gia đình là những người thường tìm đến sedan cỡ D không quá đông. Vì vậy nếu xét thuần túy về tiềm năng bán hàng, K5 rất khó cạnh tranh với Camry trong bối cảnh hiện nay.

Dù vậy, khi nhìn vào danh mục sản phẩm của Kia – hiện do một nhà phân phối lớn tại Việt Nam đảm nhiệm – việc khai tử K5 chưa hẳn là điều cần thiết. Bởi vì khi mẫu xe đã có mặt trong danh mục, nhà phân phối vẫn có thể tiếp tục bán nếu có khách hàng, trong khi chi phí duy trì không quá lớn. Điều này khác với trường hợp một hãng trực tiếp kinh doanh và phải xây dựng chiến lược thị trường, chuỗi cung ứng hay sản xuất riêng cho mẫu xe đó.

Vì vậy tôi cho rằng việc K5 biến mất trong thời gian gần là khó xảy ra. Tuy nhiên, mức độ tiếp cận của người dùng với K5 có thể không ổn định như Camry – mẫu xe tháng nào cũng có doanh số và duy trì sự hiện diện đều đặn trên thị trường. Nếu nhà sản xuất tiếp tục đảm bảo dịch vụ hậu mãi và nguồn phụ tùng ổn định, K5 vẫn sẽ có chỗ đứng nhất định.

Ngược lại, nếu K5 rơi vào vòng xoáy quen thuộc của nhiều sedan cỡ D trước đây – bán ít, hỗ trợ giảm dần, phụ tùng khó tìm, giá xe tăng lên – thì rất có thể mẫu xe này cũng sẽ đi theo con đường thoái trào của các mẫu xe cùng phân khúc. Vì vậy, sự cân bằng giữa việc duy trì và đầu tư cho sản phẩm sẽ quyết định K5 có thể tồn tại lâu dài hay không.

Cảm ơn ý kiến của nhà báo Nguyễn Thúc Hoàng Linh.