Đêm trước ngày bán chiếc xe cũ, tôi chăm chút nó cho một 'người lạ'

Mười giờ đêm, dưới hầm, với một túi rác và bảy năm

Mười giờ đêm thứ sáu, tôi xuống hầm chung cư với một cuộn túi rác, một cái máy hút bụi cầm tay và một chai nước lau kính. Chín giờ sáng mai, chiếc xe này sẽ không còn là của tôi.

Vợ hỏi có cần cô ấy xuống phụ không. Tôi bảo thôi, chút là xong. Tôi đã nghĩ vậy thật.

Tôi bắt đầu từ hộc để đồ trước ghế phụ. Một xấp hóa đơn đổ xăng đã phai mực. Hai cái bút bi, một cái hết mực. Cuốn sổ bảo dưỡng ghi tay. Và một tấm thẻ gửi xe của bệnh viện phụ sản, ngày tháng in mờ, nhưng tôi không cần nhìn cũng biết là đêm nào.

Khe ghế sau cho ra một chiếc tất trẻ con màu vàng, chỉ một chiếc. Chiếc còn lại chắc đã nằm đâu đó trên quốc lộ trong một chuyến về quê. Ngăn cửa bên lái có ba đồng xu, một cái kẹp tóc của vợ và một vé qua trạm thu phí từ năm nào tôi không còn nhớ.

Lý do bán xe thì đơn giản đến mức chẳng có gì để kể. Nhà có thêm đứa thứ hai. Mẹ tôi lên ở cùng để phụ trông cháu. Một chiếc xe năm chỗ bỗng nhiên chật, chật đến mức mỗi lần cả nhà đi đâu là phải tính xem ai ở nhà. Tôi đã đặt cọc một chiếc bảy chỗ. Mọi thứ đều hợp lý.

Chỉ là hợp lý không có nghĩa là nhẹ nhõm. Mỗi món đồ tôi nhặt ra khỏi xe đều cột vào một buổi tối, một con đường, một người. Túi rác đầy dần. Tôi ngồi lâu hơn mình tưởng.

Người bán xe cũ cho tôi bảy năm trước chắc cũng từng có một đêm như thế

Người mua chiếc xe của tôi là một cậu trai chừng hai bảy, hai tám tuổi. Cậu đến xem xe hôm chủ nhật tuần trước, đi cùng bố. Ông bố cúi xuống nhìn gầm, gõ gõ vào lốp, hỏi những câu mà người bố nào cũng hỏi. Còn cậu thì im lặng gần hết buổi, chỉ có một câu lúc sắp về: "Xe này có hay hỏng vặt không anh?"

Cậu hỏi bằng cái giọng của người vừa dồn hết tiền tiết kiệm vào một quyết định. Tôi nhận ra giọng đó ngay, vì bảy năm trước tôi cũng hỏi đúng câu ấy.

Chiếc xe này không phải xe mới khi về tay tôi. Tôi mua lại từ một người đàn ông ngoài bốn mươi, lúc đó anh chuyển công tác vào Nam. Giá hồi ấy là 420 triệu, gần như toàn bộ số tiền tôi có, cộng thêm một khoản vay. Sáng mai tôi bán cho cậu trai kia với giá 260 triệu.

Bảy năm, chênh nhau 160 triệu. Tôi từng chia thử, ra chưa tới hai triệu một tháng. Rẻ hơn tiền thuê một căn phòng, cho bảy năm chở cả một gia đình đi qua đủ thứ chuyện. Nhìn con số ấy, tôi không thấy mình lỗ.

Nhưng điều tôi nhớ nhất về ngày nhận xe năm đó lại không phải giá cả. Tôi nhớ chiếc xe sạch đến mức lạ. Thảm được giặt, kính trong veo, bình xăng đầy. Trong hộc đồ có một tờ giấy gấp đôi, viết tay mấy dòng: lốp sau bên phải hay non hơi, cần gạt mưa nên thay trước mùa mưa, gara quen ở đầu phố nào.

Hồi đó tôi chỉ nghĩ anh ấy là người kỹ tính. Tôi cảm ơn qua loa, cầm chìa khóa rồi lái đi, lòng đầy háo hức của người lần đầu có ô tô. Tôi chưa từng nghĩ anh đã mất bao lâu để làm những điều đó.

Giờ thì tôi biết. Chắc anh cũng từng ngồi dưới một cái hầm nào đó, mười giờ đêm, nhặt từng món đồ của nhà mình ra khỏi xe. Và ở đâu đó trong thành phố này, đêm nay, cậu trai kia có lẽ đang mất ngủ vì háo hức, y như tôi bảy năm trước. Ba người đàn ông, một chiếc xe, và mỗi người đứng ở một đầu của cùng một đêm.

Cũ người, mới ta

Tôi hút bụi sàn xe lần thứ hai, dù lần thứ nhất đã sạch. Tôi lau kính từ bên trong, chỗ con tôi hay áp mặt vào nhìn đường. Tôi lấy chiếc bàn chải nhỏ cạo lớp bụi trong khe cửa gió mà bảy năm qua tôi chưa bao giờ để ý.

Không ai bắt tôi phải làm vậy. Cậu trai kia đã đồng ý giá, giấy tờ đã sẵn sàng. Một chiếc xe hơi bụi cũng chẳng làm thương vụ đổi khác. Nhưng tôi cứ làm, vì người ta hay nói cũ người, mới ta. Với tôi, nó là chiếc xe đã cũ. Với cậu ấy, nó là chiếc ô tô đầu tiên trong đời. Không ai muốn chiếc xe đầu tiên của mình bắt đầu bằng một chiếc tất trẻ con lạ nằm dưới gầm ghế.

Tôi nghĩ tôn trọng chiếc xe cũng là tôn trọng người sắp cầm lái nó. Chiếc xe này đã chở vợ tôi đi sinh lúc nửa đêm, đã chịu được những lần tôi lái vội, chưa lần nào bỏ cả nhà giữa đường. Nó xứng đáng được giao đi tử tế. Và người nhận nó xứng đáng được bắt đầu sạch sẽ, như tôi từng được.

Trước khi khóa xe, tôi xé một trang từ cuốn sổ bảo dưỡng và viết vài dòng. Cửa sau bên trái phải đóng mạnh tay mới kín. Đèn báo áp suất lốp thỉnh thoảng sáng nhầm vào những sáng trời lạnh, cứ kiểm tra rồi yên tâm. Gara tôi quen ở đầu ngõ nào. Tôi gấp đôi tờ giấy, đặt vào hộc đồ, đúng chỗ năm xưa tôi tìm thấy tờ giấy của người đàn ông kia.

Sáng mai tôi sẽ ghé đổ đầy bình xăng trước khi giao xe. Tôi sẽ đưa chìa khóa, bắt tay cậu ấy, và có lẽ sẽ không đứng nhìn chiếc xe lăn bánh ra khỏi ngõ.

Còn tờ giấy trong hộc đồ, tôi không biết cậu ấy có đọc kỹ không. Có thể cậu sẽ đọc lướt, như tôi ngày trước. Có thể vài năm nữa, vào một đêm nào đó dưới hầm, cậu sẽ hiểu