14 tháng trì hoãn mua ô tô lần đầu và điều khiến tôi đưa ra quyết định của đời mình

Câu chuyện đi Tam Đảo của người đồng nghiệp

Khoảng chín giờ tối một ngày cuối tháng ba năm ngoái, tôi đang gấp quần áo cho con ở phòng khách căn nhà thuê tại Đông Anh thì vợ tôi vừa rửa bát vừa kể. Chị đồng nghiệp cùng phòng kế toán của cô ấy hôm chủ nhật chở cả nhà lên Tam Đảo, đi từ sáng, chiều về, con ngủ suốt quãng đường. Kể xong cô ấy quay sang chuyện tiền học của con, không nói thêm gì về xe. Tôi ừ một tiếng, gấp nốt cái áo, rồi ngồi bấm điện thoại xem giá xe cũ đúng mười lăm phút trước khi đi ngủ. Đó là lần thứ bao nhiêu tôi làm đúng chuỗi hành động ấy thì tôi không đếm được.

Tôi 32 tuổi, làm kỹ thuật cho một công ty in bao bì trong khu công nghiệp, vợ tôi làm kế toán cho một công ty vật liệu xây dựng nhỏ. Nhà tôi ba người, con gái ba tuổi, thuê một căn nhà cấp bốn ở Đông Anh giá 4 triệu mỗi tháng. Tôi đi làm 9 cây số bằng xe máy, vợ tôi đưa con đi học rồi mới tới chỗ làm, cũng bằng xe máy. Quê tôi cách nhà 110 cây số, mỗi năm về bốn tới năm lần bằng xe khách. Thu nhập hai vợ chồng cộng lại khoảng 26 triệu mỗi tháng, trừ tiền nhà, tiền học của con và khoản gửi về quê thì để ra được chừng 4 triệu. Tới thời điểm đó, tiết kiệm của hai vợ chồng là 240 triệu, gom trong sáu năm.

Trong 14 tháng, tôi nhớ được bốn lần vợ tôi nhắc tới ô tô, và cả bốn lần đều không phải lời giục. Lần thứ nhất là chuyện Tam Đảo. Lần thứ hai là hôm về quê ăn giỗ, hai vợ chồng ôm con ra bến xe lúc năm giờ sáng cho kịp chuyến, con khóc từ lúc dựng dậy tới lúc lên xe, và trên đường về cô ấy nói đúng một câu: "Nhà chị Hà về quê lúc nào cũng được, chín giờ đi cũng được." Lần thứ ba là mùa hè, con sốt lúc mười giờ đêm, tôi đứng ngoài cửa gọi xe công nghệ gần mười phút không ai nhận. Lần thứ tư tôi không nhớ chính xác nữa, chỉ nhớ cô ấy kể xong thì cười, bảo thôi kệ, từ từ.

Không lần nào cô ấy nói mình mua xe đi anh. Tôi nghĩ nếu cô ấy nói thẳng như vậy thì có khi tôi đã dễ trả lời hơn, vì tôi sẽ có một câu để phản đối. Đằng này tôi chỉ có mấy câu chuyện, mà chuyện thì không cãi được.

Tôi cũng nghĩ về chiếc xe, nghĩ nhiều hơn vợ tôi tưởng. Trong điện thoại tôi có một bảng tính, mở ra sửa vài con số rồi lại đóng, có tháng mở ba lần. Lý do tôi nói với vợ là chờ thêm, xem cuối năm thưởng thế nào. Lý do tôi không nói ra là tôi sợ. Tôi không sợ thiếu tiền mua xe, vì 240 triệu đủ cho một chiếc hạng A cũ. Tôi sợ những khoản đến sau đó, sợ tháng nào cũng có một thứ phải chi mà mình chưa hình dung ra, sợ con ốm đúng tháng phải đóng bảo hiểm, sợ tiêu mất cái đệm cuối cùng của gia đình.

Buổi cà phê sáng chủ nhật với ba người bạn

Tháng thứ 14, tôi mang chuyện đó ra kể ở quán cà phê vỉa hè gần nhà, sáng chủ nhật, bốn thằng ngồi hơn hai tiếng. Thắng mua một chiếc hạng A cũ cách đó hai năm, nói với tôi rằng tháng nào nhà nó cũng phát sinh một khoản, ít thì vài trăm nghìn, nhiều thì vài triệu, nhưng cái đêm con nó sốt thì nó bế thẳng con ra xe, không phải đứng ngoài đường. Dũng chưa mua và chưa định mua trong ba năm tới, nó bảo nhà nó đi làm ba cây số, nó chưa thấy cần, và dặn tôi đừng lấy nó làm chuẩn. Hải có xe hai năm, tháng đi được đôi ba lần, nói đúng câu này: "Đừng nghĩ có xe là mình chăm gia đình tốt hơn. Xe tao nằm bãi nhiều hơn nằm đường. Nhưng vợ tao vui, đấy lại là chuyện khác."

Không đứa nào bảo tôi nên mua. Cũng không đứa nào bảo tôi đừng mua. Câu tôi nhớ nhất là của Thắng, lúc đứng dậy trả tiền cà phê: "Tao trả lời được câu nên hay không nên. Nhưng tiền là của mày, sợ là mày sợ."

Thứ tôi mang về từ sáng hôm đó không phải một lời khuyên. Là chuyện cả ba đứa đều từng ngồi đúng chỗ tôi đang ngồi. Đứa trì hoãn ít nhất là bảy tháng, đứa lâu nhất gần ba năm. Cái sợ của tôi hoá ra không phải chuyện riêng của nhà tôi. Và nó cũng không tự mất đi khi có thêm tiền, vì Hải mua xe lúc trong tay nhiều hơn tôi bây giờ mà vẫn đắn đo đúng chừng ấy tháng.

Ba tuần sau buổi cà phê, tôi mua một chiếc hạng A đời 2021, chủ trước đi hơn ba vạn cây số. Giá lăn bánh tới tay tôi là 285 triệu. Tôi trả 240 triệu tiền tiết kiệm và vay người nhà 45 triệu, mỗi tháng trả lại 2 triệu 500 nghìn trong mười tám tháng, không lãi. Năm đầu tiên, tổng tiền tôi mua thêm cho xe là 21 triệu 600 nghìn, gồm bảo hiểm, dán phim, camera hành trình, bốn lốp mới và hai lần bảo dưỡng. Chi phí chạy xe mỗi tháng của nhà tôi khoảng 2 triệu 800 nghìn, gồm xăng, chỗ gửi và phần bảo dưỡng chia đều. Trước khi mua, con số tôi tự dự tính là 2 triệu.

Chiếc xe lấy đi gì và mang lại gì

Xe của tôi không rộng. Ngồi bốn người lớn là chật, cốp vừa đúng một cái vali với mấy túi đồ quê, ghế nỉ, màn hình là loại tôi lắp thêm hết 2 triệu 400 nghìn. Khoản 4 triệu để ra mỗi tháng của hai vợ chồng giờ gần như không còn, phần lớn chảy vào tiền trả nợ và tiền chạy xe. Đổi lại, chủ nhật nhà tôi đi được xa hơn bán kính mười cây số, và mỗi lần về quê thì chín giờ sáng mới phải dậy chuẩn bị. Con tôi ngủ trên đường về, đúng như chuyện vợ tôi kể tối hôm đó.

Tôi không nghĩ 14 tháng đó là thời gian lãng phí, vì trong 14 tháng ấy tôi gom thêm được 60 triệu và loại đi hai mẫu xe từng thích nhưng không hợp túi tiền. Nhưng tôi cũng không nghĩ mình cần tới 14 tháng, nếu ngay từ tháng thứ ba tôi chịu ngồi hỏi một người đã đi qua chuyện này, thay vì tự mở bảng tính rồi tự đóng lại. Thứ tôi thiếu lúc đó không phải tiền, cũng không phải một lời giục từ vợ, mà là một chỗ để đặt câu hỏi mà không bị ai chấm điểm, và ba người bạn ngồi hai tiếng sáng chủ nhật đã làm đúng việc đó. Xe nhà tôi nhỏ, cũ, ít trang bị, tháng nào cũng đẻ thêm một khoản phải lo, nhưng chủ nhật vừa rồi cả nhà tôi đi Ba Vì và chín giờ mới xuất phát. Một chiếc xe nhỏ cũng là một khởi đầu không tệ.