Doanh số bán xe điện (EV) tại Australia đang tăng vọt, một phần nhờ các chính sách ưu đãi cùng giá nhiên liệu leo thang, giữa lúc các nhà sản xuất Trung Quốc như BYD tận dụng dòng xe giá rẻ để tiến quân vào thị trường từng là "pháo đài" độc tôn của các hãng xe Nhật Bản.

"Chúng tôi ghi nhận mức tăng trưởng vô cùng ngoạn mục," ông Tony Weber, Giám đốc Điều hành Phòng Công nghiệp Ô tô Liên bang Australia (FCAI), nhận định. "Yếu tố cốt lõi đằng sau đà tăng này là cuộc khủng hoảng tại Trung Đông và những tác động của nó lên giá xăng dầu."

"Ngoài ra còn có sự chuyển dịch về mặt cơ cấu trong nội tại thị trường, khi người tiêu dùng hiện xem xe điện thuần túy như một phương án thay thế hoàn hảo cho xe xăng, ông Weber cho biết thêm.

Mỗi năm có khoảng 1,2 triệu xe mới được bán ra tại Australia. Năm ngoái, hãng xe Toyota của Nhật Bản nắm giữ 20% thị phần khi bán được khoảng 240.000 xe. Toyota đã duy trì vị trí dẫn đầu tại quốc gia này suốt 23 năm liên tiếp.

Tính đến tháng 7, xe điện chiếm 21,7% tổng số xe mới bán ra trên toàn quốc, theo FCAI, tăng gần gấp ba lần tỷ lệ so với hồi tháng 1. Hiện có khoảng 110 mẫu xe điện đang lưu hành tại Australia.

Các hãng xe Trung Quốc đã nhanh chóng vươn lên dẫn đầu. Trong đó, BYD đã bán được khoảng 19.000 xe vào tháng 6, thu hẹp khoảng cách với Toyota xuống chỉ còn 243 xe trong tháng. Cần nhớ rằng tính đến trước tháng 10 năm 2022, BYD chưa bán được bất kỳ chiếc xe nào tại quốc gia này.

Cú hích giá nhiên liệu và lợi thế áp đảo về giá

Giá nhiên liệu phi mã là yếu tố lớn nhất thúc đẩy đà tăng trưởng thần tốc của xe điện Trung Quốc. Giá xăng trung bình tại Australia trong tháng 3 đã tăng khoảng 30% so với mức 1,68 đô la Australia (AU$) (1,20 USD)/lít vào tháng 2, trước khi cuộc chiến Mỹ - Iran nổ ra. Nhiều người tiêu dùng đã quyết định chuyển sang dùng xe điện nhờ chi phí vận hành thấp hơn đáng kể. Bên cạnh đó, các dòng xe điện đến từ các nhà sản xuất Trung Quốc cũng có mức giá tương đối dễ chịu.

Tượng đài ô tô Nhật Bản lung lay vì xe điện Trung Quốc- Ảnh 1.

Tượng đài ô tô Nhật Bản lung lay vì xe điện Trung Quốc (Nguồn: Nikkei Asia)

"Một trong những chiến lược cốt lõi của BYD tại Australia là đưa vào các dòng xe... có giá rẻ hơn đáng kể so với các sản phẩm tương đương của Toyota," ông Riz Akhtar, CEO công ty nghiên cứu ô tô Carloop tại Australia, phân tích. Lấy ví dụ về các lựa chọn xe hybrid và plug-in hybrid, ông cho biết khi người tiêu dùng so sánh chiếc RAV4 của Toyota (giá khởi điểm khoảng 46.000 AU$) với Sealion 6 của BYD (giá khởi điểm khoảng 43.000 AU$), họ sẽ chọn mua phương án rẻ hơn.

Bất chấp những e ngại về địa chính trị đối với Trung Quốc tại quốc gia này, "hành vi người tiêu dùng... trên thị trường ô tô Australia được dẫn dắt bởi một yếu tố duy nhất, đó là giá cả," ông Weber từ FCAI khẳng định.

Theo truyền thông ngành ô tô Australia, hiện có ít nhất 15 thương hiệu thuộc các hãng xe Trung Quốc đang hoạt động trên thị trường, và con số này vẫn đang tiếp tục tăng. Các thương hiệu Trung Quốc liên tục ra mắt các mẫu xe mới với tốc độ chóng mặt, thời gian bàn giao xe nhanh và hệ thống đại lý đang mở rộng không ngừng.

"BYD và Denza dự kiến sẽ cùng ra mắt khoảng 6 dòng sản phẩm hoàn toàn mới," ông Akhtar chia sẻ khi nhắc đến thương hiệu xe sang của BYD. "Đó là tốc độ khủng khiếp mà BYD đang triển khai... Toyota không thể ra mắt các mẫu xe mới với tốc độ tương tự."

Đưa ra sự so sánh về thời gian giao xe, ông Akhtar cho biết "không một người mua xe BYD nào phải chờ quá 4 tuần", trái ngược hoàn toàn với người mua Toyota RAV4 phải đối mặt với thời gian chờ đợi lên tới 6 tháng.

"Khách hàng không muốn chờ đợi," ông Akhtar nhấn mạnh. "Người tiêu dùng sẽ tìm đến thương hiệu có thể cung cấp xe cho họ trong vài tuần, nếu không muốn nói là giao ngay lập tức."

Các công ty Trung Quốc cũng đang lấn sân sang thị phần xe bán tải vốn là thế mạnh của các đối thủ Nhật Bản. BYD bắt đầu nhận đơn đặt hàng cho mẫu bán tải plug-in hybrid Shark 6 từ năm 2024, và đã chiếm trọn 16% thị phần phân khúc này chỉ trong chưa đầy 2 năm. Shark 6 có thể chạy 80 km hoàn toàn bằng pin và có giá rẻ hơn các sản phẩm cùng phân khúc.

Năm 2017, Toyota đã chấm dứt hoạt động sản xuất tại Australia sau hơn nửa thế kỷ. Hãng xe Mỹ Ford cũng dừng lắp ráp xe tại đây vào năm 2016. Thương hiệu nội địa Holden kết thúc sản xuất vào năm 2017 và chính thức bị xóa bỏ vào năm 2020.

Hậu thuẫn từ chính sách và bài toán xây dựng niềm tin

Tượng đài ô tô Nhật Bản lung lay vì xe điện Trung Quốc- Ảnh 2.

Australia không áp thuế quan cao đối với xe điện Trung Quốc (Nguồn: Nikkei Asia)

Không giống như Mỹ và Châu Âu, Australia không áp thuế quan cao đối với xe điện Trung Quốc và điều này đã góp phần tạo đà cho sự gia tăng nhanh chóng của họ.

Chính phủ Australia đang tích cực thúc đẩy xe điện như một phần cốt lõi của chiến lược giảm phát thải carbon. Các mục tiêu đầy tham vọng của nước này bao gồm cắt giảm lượng khí thải nhà kính xuống 43% so với mức năm 2005 vào năm 2030, đồng thời tạo ra 82% lượng điện từ năng lượng tái tạo trong cùng khoảng thời gian.

Một trong những trụ cột trong chính sách xe điện của Australia là Tiêu chuẩn Hiệu suất Xe mới được ban hành vào năm ngoái. Quy định này ấn định mức phát thải trung bình tối đa cho xe mới đối với mỗi hãng xe, từ đó khuyến khích sản xuất nhiều xe điện và xe tiết kiệm nhiên liệu hơn. Điều này tạo áp lực lớn lên các công ty có tỷ lệ xe phát thải cao như dòng bán tải.

Các công ty sẽ tích lũy tín chỉ nếu đạt tiêu chuẩn, nhưng sẽ bị ghi nợ nếu không đạt. Cuối cùng, họ sẽ phải nộp phạt hoặc mua lại tín chỉ từ các công ty khác để cân bằng cán cân phát thải.

"Về cơ bản, các thương hiệu Trung Quốc có thể dùng tín chỉ thu được từ việc bán xe điện để bù đắp vào giá bán, giúp giảm giá thành sản phẩm," ông Steven Bragg tại công ty kiểm toán Pitcher Partners phân tích.

Động lực thúc đẩy phổ cập xe điện của Canberra không chỉ dừng lại ở vấn đề môi trường. Australia là nhà sản xuất lithium lớn - nguyên liệu quan trọng dùng trong pin - vì vậy doanh số xe điện tăng lên sẽ tạo đà phát triển cho ngành công nghiệp nội địa này. Quốc gia này hiện xuất khẩu tới 90% lượng lithium tinh quặng sang Trung Quốc.

Theo: Nikkei Asia