Từ câu chuyện doanh nghiệp công nghệ đến ngành ô tô

Vietnam Innovative Mobility Show (VIMS) 2026 diễn ra ngày 3-4/10 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội quy tụ gần 60 mẫu xe thuộc Top 5 các hạng mục Car Choice Awards 2026. Từ xe điện, hybrid đến những mẫu xe ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào phần mềm và công nghệ hỗ trợ lái, sự kiện phần nào cho thấy tốc độ đổi mới đang diễn ra trong ngành ô tô.

Tuy nhiên, những sản phẩm người dùng nhìn thấy tại triển lãm mới là phần cuối của một hành trình dài. Phía sau một mẫu xe hay một sản phẩm công nghệ mới còn là quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, xử lý dữ liệu và huy động nguồn lực để đi tới thương mại hóa.

Khơi thông nguồn lực cũng là thông điệp xuyên suốt nhiều diễn đàn tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026. Từ góc nhìn doanh nghiệp công nghệ, hai nguồn lực được đặt ra rõ nhất là dữ liệu đủ tin cậy để xây dựng sản phẩm và nguồn vốn đủ dài để đi hết vòng đời nghiên cứu. Hai tham luận của lãnh đạo Meey Group trong hai ngày 3-4/10 lần lượt đi vào từng bài toán và gặp nhau ở một điểm: khi dữ liệu được chuẩn hóa, kiểm chứng và định giá, nó có thể trở thành một phần cơ sở để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính.

Dữ liệu phân tán: Từ “ốc đảo” đến hạ tầng dùng chung

Với doanh nghiệp công nghệ, giá trị nằm ở dữ liệu, phần mềm và thuật toán, nhưng trong lĩnh vực bất động sản, dữ liệu đầu vào lại đặc biệt phân tán.

Một bất động sản gắn đồng thời với dữ liệu địa chính, quy hoạch, xây dựng, hạ tầng, giao thông, tài chính và giao dịch; mỗi nhóm có nguồn hình thành, cách cập nhật và phạm vi khai thác riêng. Mỗi doanh nghiệp tự thu thập lại từ những nguồn rời rạc khiến chi phí bị nhân lên mà chất lượng không đồng đều.

Bài toán này cũng gợi ra một điểm tương đồng với ngành ô tô hiện đại. Khi xe ngày càng kết nối và số hóa, dữ liệu xuất hiện ở nhiều khâu hơn, từ nghiên cứu hành vi người dùng, phát triển sản phẩm đến vận hành xe điện, quản lý năng lượng, hạ tầng sạc hay các dịch vụ dành cho chủ xe. Việc có được nguồn dữ liệu đủ tin cậy vì thế ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xây dựng và hoàn thiện sản phẩm.

Chiều 3/10, tại Hội thảo “Đổi mới sáng tạo và thương mại điện tử trong chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Hoàng Mai Chung, Chủ tịch HĐQT Meey Group, gọi tình trạng dữ liệu phân tán là những “ốc đảo dữ liệu” và công bố sáng kiến Liên minh Dữ liệu và Hạ tầng số cho thị trường bất động sản.

Liên minh vận hành theo bốn lớp: chuẩn hóa dữ liệu; kết nối có phân quyền giữa dữ liệu công được phép khai thác và dữ liệu thị trường; thử nghiệm có kiểm soát với AI định giá và hệ thống thông tin địa lý (GIS); và hạ tầng kết nối mở qua giao diện lập trình ứng dụng (Open API). Liên minh đặt mục tiêu thí điểm tại 3-5 đô thị lớn.

Cách tiếp cận này dựa trên việc chia sẻ chi phí hạ tầng: Nhà nước đóng góp thể chế và dữ liệu cốt lõi, viện trường đóng góp chuẩn dữ liệu, doanh nghiệp xây dựng hạ tầng kỹ thuật, ngân hàng kiểm chứng ứng dụng trong thẩm định.

Các lớp dữ liệu đô thị này cũng có giá trị vượt ra ngoài bất động sản. Khi được số hóa và tổ chức tốt hơn, chúng có thể trở thành đầu vào cho nhiều nhu cầu liên quan đến giao thông và ô tô, từ nghiên cứu hạ tầng, lựa chọn địa điểm dịch vụ đến bố trí bãi đỗ, trạm sạc hay các tiện ích dành cho người sử dụng phương tiện.

Vốn lệch pha: Tiền có, nhưng chưa đúng loại

Nếu dữ liệu quyết định chất lượng đầu vào, vốn lại quyết định doanh nghiệp có đủ nguồn lực đi hết chu kỳ nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa hay không.

Theo Báo cáo Đổi mới sáng tạo và Đầu tư tư nhân Việt Nam 2026 của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Hiệp hội Đầu tư vốn tư nhân Việt Nam (VPCA) và BCG, vốn đầu tư mạo hiểm năm 2025 đạt 509 triệu USD, tăng 28%, nhưng số thương vụ giảm từ 118 xuống 103.

Trong khi đó, Nghị quyết 57-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 chi cho nghiên cứu và phát triển đạt 2% GDP, với hơn 60% từ xã hội, so với mức khoảng 0,5% GDP hiện nay.

Đây là câu chuyện không xa lạ với ngành ô tô. Một mẫu xe mới, đặc biệt là xe điện hay hybrid, có thể cần thời gian dài để đi từ nghiên cứu, thử nghiệm tới sản xuất. Ngoài bản thân chiếc xe, doanh nghiệp còn phải đầu tư vào pin, phần mềm, dây chuyền sản xuất, hệ thống phân phối và trong một số trường hợp là cả hạ tầng phục vụ quá trình sử dụng.

Bởi vậy, với doanh nghiệp làm công nghệ, vấn đề không chỉ nằm ở việc có vốn mà còn ở việc nguồn vốn đó có phù hợp với vòng đời nghiên cứu hay không.

Sáng 4/10, tại Diễn đàn “Đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng 2026 - Khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo”, ông Nguyễn Đức Tài, Phó Tổng Giám đốc Tài chính Meey Group, chỉ ra bốn điểm lệch giữa nhu cầu và nguồn vốn: thời hạn vốn ngắn hơn chu kỳ nghiên cứu; tài sản bảo đảm vẫn chủ yếu là tài sản hữu hình; khẩu vị rủi ro của kênh vốn truyền thống chưa phù hợp với đổi mới sáng tạo; và mỗi giai đoạn trong vòng đời doanh nghiệp cần một loại vốn khác nhau.

Ông đề xuất cấu trúc vốn nhiều tầng, đi từ vốn R&D, vốn hạt giống và mạo hiểm, vốn tăng trưởng đến tín dụng đổi mới sáng tạo và vốn chiến lược.

Trong đó, tín dụng đổi mới sáng tạo xét khả năng vay dựa trên dòng tiền định kỳ, hợp đồng và sở hữu trí tuệ. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo qua các quỹ đổi mới sáng tạo, cơ chế đồng tài trợ và chia sẻ rủi ro để kích hoạt vốn tư nhân.

Khi dữ liệu trở thành căn cứ để cấp vốn

Mối liên hệ giữa dữ liệu và vốn trở nên rõ hơn khi doanh nghiệp muốn dùng tài sản công nghệ để tiếp cận nguồn lực tài chính.

Hãy hình dung một doanh nghiệp công nghệ mang bộ dữ liệu quy hoạch hay mô hình định giá của mình đến ngân hàng. Những câu hỏi đầu tiên của bên thẩm định thường không phải bộ dữ liệu ấy tốt đến đâu, mà là nó đến từ nguồn nào, ai có quyền khai thác và được cập nhật ra sao.

Nếu chưa trả lời được những câu hỏi đó, giá trị của bộ dữ liệu sẽ khó trở thành căn cứ thẩm định trong hồ sơ vay vốn.

Vì thế, các nguyên tắc về định danh, nguồn gốc, cập nhật và quyền khai thác mà Liên minh hướng tới có ý nghĩa vượt ra ngoài chuyện kỹ thuật.

Khi được tổ chức theo chuẩn chung, dữ liệu có thể được nhận diện, đo lường và kiểm chứng như một tài sản. Đây cũng là tiền đề cho kiến nghị ban hành khung công nhận và định giá tài sản vô hình mà ông Tài đưa ra tại diễn đàn tài chính.

Ngân hàng do đó đứng ở giao điểm của cả hai đề xuất, vừa là bên dùng dữ liệu để thẩm định và quản trị rủi ro, vừa là bên được kỳ vọng mở rộng tín dụng cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Với các ngành cần nguồn lực lớn và chu kỳ đầu tư dài như ô tô, vai trò của vốn càng dễ nhận thấy. Từ một công nghệ mới trên bản thiết kế đến chiếc xe có thể xuất hiện tại VIMS, được người dùng ngồi thử, lái thử hay đánh giá tại Car Choice Awards là cả một quá trình cần nguồn lực liên tục.

Để đi đến đó, các đề xuất tại Ngày hội cùng chọn cách làm thận trọng: thử nghiệm có kiểm soát trong phạm vi giới hạn, với AI định giá và GIS ở phía dữ liệu, cùng mô hình liên thông giữa Nhà nước, ngân hàng và quỹ đầu tư ở phía vốn, trước khi nhân rộng.

Nói về tinh thần sáng kiến, ông Hoàng Mai Chung cho rằng: “Dữ liệu để hiểu rõ nguồn lực, công nghệ để kết nối nguồn lực, đổi mới sáng tạo để tạo giá trị cho xã hội”.

Từ phía tài chính, ông Nguyễn Đức Tài nhấn mạnh Việt Nam cần một kiến trúc tài chính đủ tầm để mở đường và khơi thông các nguồn lực cho đổi mới sáng tạo.

Nhìn từ những mẫu xe điện, hybrid và công nghệ mới xuất hiện tại VIMS/Car Choice Awards 2026, kết quả của quá trình đổi mới có thể được nhìn thấy khá trực quan ở một sản phẩm hoàn chỉnh trước mắt người dùng.

Nhưng để đi được đến đoạn cuối ấy, những câu chuyện phía sau về dữ liệu và vốn vẫn là những mắt xích quan trọng. Từ bất động sản đến ô tô, khi dữ liệu được tổ chức tốt hơn và dòng vốn được dẫn tới đúng nhu cầu, công nghệ mới có thêm cơ hội đi từ ý tưởng tới sản phẩm thực tế.