Thu phí ô tô vào trung tâm: Bộ trưởng thấy chưa ổn!

Việc mà có những chế tài để hạn chế lưu thông của xe vào trung tâm là hướng cần phải nghiên cứu và thực hiện nên Bộ cũng hoan ngênh ý tưởng của thành phố.

Tuy nhiên những giải pháp mà thành phố có thể thực hiện được vấn đề thu như thế nào, tổ chức như thế nào cũng còn là vấn đề khó khăn. Chúng tôi sẽ quan sát và nghe ngóng rồi trao đổi với thành phố về vấn đề này.

Xét về mặt nào đó thì TP.HCM giải pháp trên chính là mở đường để TP thực hiện cơ chế đặc thù, tuy nhiên cơ chế này giống như trước đây hai thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM có dự kiến thu phí phạt gấp đôi nhưng không nhận được sự đồng thuận. Ông đánh giá như thế nào về cơ chế đặc thù này khi mà chưa có ý kiến của Bộ GTVT?

Đây cũng không phải là không có ý kiến của Bộ GTVT, thực ra là Bộ định hướng việc này để cho các thành phố nghiên cứu, nhưng khi nghiên cứu phải tính làm sao cho phù hợp với luật pháp, còn lại ở các nước trên thế giới những trung tâm đô thị người ta vẫn có cơ chế luật pháp cho phép thu ở mức cao hơn.

Tuy nhiên, chúng tôi xem xét các khía cạnh của luật thì thấy vấn đề này chưa ổn nên cũng đã báo cáo Chính phủ, và Chính phủ sẽ xin ý kiến của Ủy ban thường vụ có một nghị quyết để có cơ chế đặc thù.

Riêng hai thành phố này thì rất khát khao muốn chính phủ có một cơ chế đặc biệt để có chế tài xử phạt vì hiện nay những chế tài đó áp dụng ở những đô thị trung tâm chưa đủ sức răn đe.

Rõ ràng hành vi vi phạm ở những đô thị lớn trung tâm kinh tế lớn thì tác hại nhiều hơn. Một chiếc xe ô tô có thể đỗ trái phép ở đường làng cũng gây tác hại  nhưng một chiếc ô tô đỗ ở thành phố có thể gây trắc nghẽn cả một khu phố.

Xuất phát từ thực tế đó thì cũng nên nghiên cứu một chế tài gì mạnh hơn để hạn chế việc này.

Chống ùn tắc vẫn là bài toàn khó

Một số ý kiến cho rằng TP.HCM cứ nghiên cứu nhưng giải pháp đó không khả thi vì ở một số quốc gia đường phố người ta rộng, lớn mới tiến hành thu phí còn ở TP.HCM chỉ có những đường giao cắt nhỏ và như vậy không thể nào lắp được hệ thống kiểm soát thu phí vào nội đô thành phố?

Dự kiến việc này sẽ giao cho một doanh nghiệp nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật cụ thể. Tuy nhiên tính khả thi thì quả thật tương đối khó.

Ông đi nhiều nước trên thế giới có áp dụng hệ thống biển báo thu phí ông nhận xét như thế nào?

Ở các nước các hình thức rất đa dạng, có thể buổi sáng người ta quy định được lưu thông, nhưng trưa chiều không được lưu thông và những quy định đó được thể hiện qua các biển báo tự động. Các biển báo này khá uyển chuyển, nó phụ thuộc vào việc lưu thông linh hoạt và thay đổi theo từng giờ thì người ta có những giải pháp ứng phó với từng giờ đấy để thu phí.

Người dân rất bức xúc mỗi khi chính quyền đưa ra giải pháp chống ùn tắc giao thông bao giờ cũng đặt vấn đề thu phí lên hàng đầu. Trong khi các giải pháp khác như hạn chế các lô cốt, rào chắn, phân luồng... lại không được đưa ra. Ông nghĩ sao?

Chúng ta phải bình tĩnh xem xét, các giải pháp khác đưa ra cũng rất nhiều đấy, chỉ có điều các giải pháp đó đôi khi không gây ra bức xúc dư luận nên không thu hút sự quan tâm của người dân, báo chí, còn những giải pháp chạm đến quyền lợi của người dân thì thường thu hút sự quan tâm.

Đúng là hệ thống lô cốt, rào chắn... đang là một nguyên nhân gây ra ùn tắc giao thông nhưng nó lại không nằm trong hệ thống quản lý của ngành giao thông. Bản thân tôi quản lý ngành giao thông tôi cũng không muốn có những lô cốt đó, vì đường tôi làm tốt rồi bây giờ anh đào lên, lắp nước lắp điện.

Phải thừa nhận là trong công tác quản lý của mình chưa ổn, Bộ cũng đã có lưu ý với chính quyền thành phố làm quyết liệt nhưng mọi việc vẫn chưa được tốt lắm.

Vậy trong các giải pháp tới đây thì làm thế nào để hạn chế được các phương tiện cá nhân lưu thông để vừa hợp với luật pháp vừa đảm bảo để người dân không phải chịu cảnh thu phí cao?

Rõ ràng đây là một bài toán khó. Cái gốc của vấn đề theo tôi vẫn là vấn đề hạ tầng và quy hoạch đô thị gắn với hạ tầng. Hạ tầng vẫn phải đảm bảo đầy đủ cho các phương tiện lưu thông, đặc biệt là nội đô nhưng hạ tầng còn phải gắn với quy hoạch đô thị. Ở nội đô thành phố chúng ta có thể hiện đại hóa hạ tầng chứ mở rộng hạ tầng là vấn đề rất khó.

Trên cơ sở phát triển hạ tầng thì phát triển cả giao thông công cộng, từ đó mới nói được chuyện thay thế dần giao thông cá nhân. Sở dĩ chúng ta chưa thay thế được phương tiện cá nhân vì mình chưa có phương tiện thay thế, nhưng phương tiện công cộng không phát triển vì hạ tầng cản trở. Kể cả phát triển nhiều xe buýt thì cũng chỉ đáp ứng được 30% giao thông công cộng mà thôi.

Cơ bản nhất là chúng ta phải phát triển thêm một số hình thức khác như metro, đường sắt trên cao... Sở dĩ lâu nay chúng ta chưa nói được, ùn tắc vẫn không thuyên giảm vì những cái cơ bản đó chúng ta chưa làm được.