Thu phí VETC, ePass: Tôi không tiếc tiền lẻ, tôi chỉ ghét cảm giác bị 'ép buộc'

Những ngày gần đây, cộng đồng tài xế và những người sử dụng ô tô tại Việt Nam đang xôn xao, thậm chí là "dậy sóng" trước thông tin các đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí không dừng (ETC) như VETC hay ePass rục rịch thu thêm phí quản lý tài khoản. Mức phí được đưa ra là 6.600 đồng/tháng. Đọc lướt qua các diễn đàn, hội nhóm về ô tô, đâu đâu cũng thấy những lời than phiền và phản đối.

Và thú thực, với tư cách là một người cầm lái thường xuyên, và đang dùng dịch vụ này, tôi hoàn toàn thấu hiểu và chia sẻ sự bất bình đó.

Tiền của mình bị "giam", lại phải trả phí để giữ

Nhiều người đứng ngoài cuộc có thể chép miệng: "Đi ô tô cả tỷ bạc, tiếc gì 6.600 đồng bằng hai cốc trà đá?". Nhưng vấn đề không nằm ở mệnh giá của đồng tiền, mà nằm ở sự phi lý của cách vận hành.

Từ trước đến nay, để sử dụng dịch vụ thu phí không dừng, chúng ta buộc phải nạp tiền trước vào tài khoản VETC hoặc ePass. Số tiền này cứ nằm ở đó, không hề sinh ra một đồng tiền lãi nào cho chủ xe. Thử làm một phép tính nhẩm, với hàng triệu xe ô tô đang lưu thông và dán thẻ trên cả nước, số tiền người dùng "tạm gửi" vào các ví ETC này lên tới hàng trăm, thậm chí hàng ngàn tỷ đồng. Đơn vị vận hành nghiễm nhiên được hưởng lợi từ dòng tiền khổng lồ đó.

Vậy mà giờ đây, khi tiền của chúng ta vẫn đang bị "giam", họ lại yêu cầu chúng ta phải đóng thêm 6.600 đồng mỗi tháng chỉ để "duy trì và quản lý" cái tài khoản chứa tiền của chính mình. Xét về mặt kinh tế, nếu nhân 6.600 đồng với số lượng hàng triệu tài khoản đang hoạt động, con số doanh thu mà các đơn vị này thu về mỗi tháng là vô cùng khủng khiếp. Từ chỗ là người trả tiền để mua dịch vụ, khách hàng bỗng dưng trở thành "con bò sữa" để tận thu bằng những loại phí trời ơi đất hỡi.

Sự bức xúc lên đến đỉnh điểm, nhiều anh em tài xế hô hào nhau tẩy chay, gỡ thẻ, tìm phương án khác. Nhưng sự thật cay đắng là: Chúng ta làm gì có đường lùi?

Hiện tại, quy định đã bắt buộc 100% các tuyến cao tốc chỉ phục vụ xe có dán thẻ thu phí không dừng. Không dùng VETC hay ePass, đồng nghĩa với việc chiếc xe của bạn bị cấm cửa khỏi hệ thống đường huyết mạch có tốc độ lưu thông tốt nhất cả nước. Vậy là bắt buộc phải dùng.

Nhiều người nghĩ đến phương án lách luật: Không để tiền trong ví của VETC hay ePass nữa, mà liên kết trực tiếp với thẻ ngân hàng hoặc các ví điện tử khác, đi qua trạm đến đâu trừ tiền đến đó. Nghe thì có vẻ thông minh, nhưng thực tế lại rơi vào một cái bẫy chi phí khác.

Các phương thức thanh toán không liên kết trực tiếp với ví ETC sẽ phát sinh phí giao dịch mỗi lần qua trạm, rơi vào khoảng 1.000 đến 3.000 đồng/lượt. Con số này nhìn lẻ tẻ, nhưng nếu bạn là người thường xuyên đi công tác, chạy xe dịch vụ hay đơn giản là chặng đường về quê phải qua 3-4 trạm thu phí, thì số tiền phí giao dịch cộng dồn lại trong tháng còn lớn hơn rất nhiều so với mức 6.600 đồng/tháng kia.

Cuối cùng, sau khi đặt lên bàn cân tính toán, người dùng vẫn bị dồn vào thế phải cắn răng chấp nhận đóng 6.600 đồng mỗi tháng vì đó là phương án đỡ thiệt hại nhất.

Không tiếc tiền lẻ, chỉ ghét cảm giác bị "trói buộc"

Nói một cách sòng phẳng, đối với những người đã có khả năng nuôi một chiếc ô tô, mỗi tháng mất thêm vài nghìn lẻ hoàn toàn không làm họ nghèo đi. Cái mà tôi khó chịu nhất, và tôi tin chắc hàng triệu chủ xe khác cũng vậy, chính là cảm giác bị ép buộc và không hề có sự lựa chọn nào khác.

Chủ trương thu phí không dừng là một bước tiến văn minh, giúp giảm ùn tắc, tiết kiệm thời gian, điều đó ai cũng ủng hộ. Nhưng khi chính sách nhà nước tạo ra một môi trường bắt buộc, thì các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ dường như đang lợi dụng thế độc quyền, "một mình một chợ" đó để áp đặt luật chơi lên người tiêu dùng.

Hãy nhìn ra thế giới. Lấy ngay Trung Quốc làm ví dụ – một quốc gia có mạng lưới đường cao tốc khổng lồ, thuộc nhóm hiện đại và phát triển hàng đầu thế giới. Dù công nghệ của họ đi trước chúng ta rất xa, họ vẫn luôn giữ lại những làn thu phí thủ công (MTC) song song với làn ETC. Ai thích nhanh gọn thì dùng ETC, ai ít đi hoặc không muốn ràng buộc tài khoản thì trả tiền mặt.

Khi mọi cánh cửa khác đã bị đóng sập, người dùng bị lùa vào một con đường duy nhất, thì việc các đơn vị tự ý đặt ra thêm những loại phí mới chẳng khác nào một sự "cưỡng ép" hợp pháp. Chúng ta cần sự minh bạch và những chính sách bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chứ không phải một môi trường mà khách hàng chỉ biết ngậm ngùi rút ví trong sự ấm ức.