Siết chặt kiểm định khí thải từ 1/3: Chủ xe cần làm gì để tránh bị "đánh trượt"?

Lộ trình mới về kiểm soát phát thải đang đẩy nhanh mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm môi trường, đồng nghĩa với việc những phương tiện "nhả khói đen" hoặc có hệ thống đốt nhiên liệu kém hiệu quả sẽ khó lòng vượt qua bài kiểm tra tại các đơn vị đăng kiểm. Nhiều tài xế đang lo lắng về việc xe cũ bị "khai tử", tuy nhiên thực tế quy chuẩn mới chỉ tập trung vào việc đảm bảo xe vận hành đúng thiết kế và được bảo trì định kỳ. Một chiếc xe cũ nếu được chăm sóc tốt vẫn hoàn toàn có thể đạt chuẩn, trong khi những dòng xe đời mới bị bỏ bê bảo dưỡng vẫn đứng trước nguy cơ bị đánh trượt như thường.

Cục Đăng kiểm Việt Nam đã ban hành hướng dẫn chi tiết về phương pháp kiểm tra khí thải động cơ. Đối với xe xăng, động cơ phải được làm nóng hoàn toàn với nhiệt độ dầu bôi trơn đạt từ 60 độ C trở lên, đo tại vị trí thước thăm dầu hoặc bằng cảm biến hồng ngoại trước khi tiến hành đo đạc. Bên cạnh đó, hệ thống ống xả và bầu giảm âm phải đảm bảo kín khít để không làm sai lệch kết quả. Tất cả thiết bị tiêu thụ điện năng như điều hòa, đèn hay sấy kính đều phải tắt bỏ trong quá trình thực hiện. Với xe dùng chế hòa khí, bướm gió phải mở hoàn toàn, còn xe phun xăng điện tử cần đảm bảo đèn báo lỗi động cơ hoạt động đúng quy trình: sáng khi bật khóa điện và tắt sau khi máy nổ.

Thực tế cho thấy, những bộ phận trực tiếp ảnh hưởng đến chỉ số khí thải thường nằm ở hệ thống lọc gió, kim phun và bugi. Nếu lọc gió quá bẩn, lượng không khí vào buồng đốt bị hạn chế khiến nhiên liệu cháy không hết, sinh ra nhiều khí độc như CO và HC. Kim phun nghẹt hoặc bugi đánh lửa yếu cũng là nguyên nhân gây ra khói và tăng nồng độ chất ô nhiễm. Ngoài ra, các vết thủng trên ống xả, bộ xúc tác hỏng hay dầu động cơ quá cũ làm tăng ma sát cũng gián tiếp khiến xe không đạt yêu cầu kỹ thuật.

Để quy trình đăng kiểm diễn ra thuận lợi, các chuyên gia khuyến cáo chủ xe nên chủ động vệ sinh họng hút, kim phun và thay thế các linh kiện như lọc gió, lọc nhiên liệu trước khi đưa xe vào dây chuyền. Việc kiểm tra hệ thống điện để đảm bảo các cảm biến khí thải hoạt động chính xác là vô cùng cần thiết. Đặc biệt, nếu xe xuất hiện dấu hiệu khói đen hoặc khói xanh do thừa nhiên liệu hoặc hở xéc-măng, chủ xe cần khắc phục triệt để tại các xưởng dịch vụ.

Chất lượng nhiên liệu cũng đóng vai trò quyết định, do đó người dân nên ưu tiên sử dụng xăng dầu đạt chuẩn tại các đại lý uy tín, chẳng hạn như dầu Diesel 0,001S-V, nhằm tối ưu hóa quá trình cháy. Một mẹo nhỏ cho tài xế là nên vận hành xe khoảng 15-20 phút trước khi vào trạm để động cơ và bộ xúc tác khí thải đạt được nhiệt độ làm việc lý tưởng nhất.

Việc siết chặt kiểm định không nhằm mục đích gây khó dễ mà hướng tới bầu không khí trong lành hơn, đồng thời giúp chủ xe rà soát "sức khỏe" phương tiện để vận hành bền bỉ và tiết kiệm hơn. Hoạt động kiểm tra được thực hiện tại các trung tâm đăng kiểm được cấp phép, đo các thông số CO, HC và độ khói theo quy chuẩn QCVN 85:2025. Những xe đạt chuẩn sẽ được cấp giấy chứng nhận hoặc tem khí thải để tiếp tục lưu hành trên đường.

Trong trường hợp không đạt tiêu chuẩn, xe sẽ bị từ chối cấp giấy chứng nhận kiểm định. Khi đó, chủ xe buộc phải đưa phương tiện đến các đại lý chính hãng hoặc xưởng sửa chữa để vệ sinh, bảo dưỡng hệ thống phun nhiên liệu, cảm biến oxy hoặc bộ lọc hạt (DPF) trước khi quay lại kiểm tra lần hai. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt kỹ thuật không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn thể hiện trách nhiệm của mỗi cá nhân với môi trường sống xung quanh.