Ngay cả ở thị trường trong nước, vấn đề phụ tùng xe Trung Quốc vẫn là điểm nóng

Chốt nhựa 89 tệ, cụm pin 130.000 tệ

Vụ việc xảy ra tại Hàng Châu, được chuyên trang công nghệ Khoái Khoa Kỹ đăng ngày 17/4/2026 và báo Triều Tân Văn thuộc Tập đoàn Báo chí Chiết Giang tổng hợp lại ngày 18/4/2026.

Chốt nhựa bị gãy và hộp pin được thiết kế theo kết cấu liền khối. Nhà sản xuất trả lời rằng không thể sửa hoặc thay riêng chốt, mà phải thay nguyên cụm pin, báo giá 130.000 nhân dân tệ (khoảng 475 triệu đồng). Lý do được nêu là bộ pin đạt chuẩn kín nước IP68, tháo ra thì kết cấu kín không khôi phục được.

Chủ xe đề nghị hãng chịu trách nhiệm nhưng bị từ chối. Công ty bảo hiểm cũng không chấp nhận bồi thường riêng khoản này. Xe phải xử lý theo diện tổn thất toàn bộ, chủ xe mất thêm gần 10.000 nhân dân tệ (khoảng 36 triệu đồng) tiền dán phim và các chi phí khác.

Loại chốt nhựa cùng quy cách được bán lẻ trên các sàn thương mại điện tử với giá khoảng 89 nhân dân tệ (khoảng 325.000 đồng).

Một chiếc gương, 5.700 tệ

Ngày 1/5/2026, cùng chuyên trang này đăng một vụ khác. Một chủ xe họ Trịnh lùi xe trong khu dân cư và làm hỏng gương chiếu hậu khi va vào cột trụ.

Gương của mẫu xe này tích hợp điều chỉnh điện, gập tự động, sấy sương và giám sát điểm mù. Do thiết kế một khối, đại lý không thể thay riêng mặt kính hay vỏ gương mà phải thay nguyên cụm. Tổng chi phí vượt 5.700 nhân dân tệ (khoảng 21 triệu đồng), thời gian chờ gần một tuần.

Cần nói rõ về nguồn. Trong cả hai vụ, không cơ quan báo chí chính thống nào của Trung Quốc nêu tên thương hiệu hay mẫu xe. Các bản tin đều gọi chung là một mẫu xe năng lượng mới.

Bộ pin chiếm gần một nửa giá trị xe

Hai vụ trên là biểu hiện của một cấu trúc chi phí đã được đo bằng số liệu chính thức.

Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Ô tô thuộc Trung tâm Chỉ số An toàn Ô tô Bảo hiểm Trung Quốc công bố nghiên cứu ngày 31/12/2025. Khảo sát 70 mẫu xe thuần điện cho thấy bộ pin chiếm bình quân 49,59% giá trị toàn xe. Với pin tam nguyên là 54,25%, với pin lithium sắt phosphate là 47,89%.

Thay nguyên một cụm pin vì thế gần bằng mua nửa chiếc xe. Đó là lý do báo giá 475 triệu đồng trên chiếc xe 730 triệu đồng đủ để đẩy vụ việc sang diện tổn thất toàn bộ.

Ngành bảo hiểm gánh phần còn lại. Theo Hiệp hội Actuary Trung Quốc và Trung tâm Thông tin Ngân hàng Bảo hiểm Trung Quốc công bố ngày 31/3/2026, năm 2025 ngành này nhận bảo hiểm 43,58 triệu xe năng lượng mới với doanh thu phí 190 tỷ nhân dân tệ, nhưng khâu bảo lãnh vẫn lỗ 5,6 tỷ. Có 143 dòng xe với tỷ lệ bồi thường vượt 100%, tăng 6 dòng so với năm trước.

Cả nước chỉ 2 đến 3% xưởng sửa được hệ thống ba điện

Theo Bộ Công an Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025 cả nước có 43,97 triệu xe năng lượng mới, chiếm 12,01% tổng lượng xe.

Đối lập với con số đó, Hiệp hội Ngành Sửa chữa Ô tô Trung Quốc cho biết chỉ có khoảng 20.000 tới 30.000 doanh nghiệp đủ năng lực sửa xe năng lượng mới, so với khoảng 400.000 tiệm sửa xe xăng. Trong số này, chỉ 2 tới 3% có năng lực sửa sâu hệ thống ba điện. Số thợ có chứng chỉ thao tác điện áp cao chưa tới 100.000 người.

Cơ quan quản lý can thiệp

Ngày 16/1/2026, sáu bộ ngành ban hành Biện pháp tạm thời quản lý thu hồi và tái sử dụng pin động lực phế thải, hiệu lực từ 1/4/2026. Điều 25 lần đầu cho phép doanh nghiệp sửa chữa truy vấn thông tin kỹ thuật tháo lắp pin qua nền tảng của nhà nước.

Ngày 23/6/2026, chín bộ ngành do Bộ Thương mại chủ trì ban hành thông tư về thị trường hậu mãi ô tô, dẫn dắt các hãng mở ủy quyền kỹ thuật sửa chữa và khuyến khích nguyên tắc sửa thay vì thay mới.

Ngày 10/8/2026, CATL khai trương 10 điểm dịch vụ thuộc hệ thống Ninh Gia trên toàn cầu, kèm gói hỗ trợ 10 tỷ nhân dân tệ (khoảng 36.500 tỷ đồng). Kỹ thuật sửa theo cụm cho phép thay riêng mô đun hỏng thay vì cả cụm pin. Ông Lý Vĩ, Tổng giám đốc khối chất lượng và hậu mãi của CATL, cho biết tỷ lệ mẫu xe sửa được đã nâng từ 47% lên 76,8%.

Vấn đề tương tự từng xảy ra ở Việt Nam

Đầu tháng 10/2025, một chiếc SUV Trung Quốc giá 2 tỷ đồng tại Thái Nguyên bị ngập nước. Xe vào xưởng chính hãng và nằm đó tới đầu tháng 2/2026, tức 4 tháng. Chủ xe không mua bảo hiểm, nghĩa là không mất ngày nào cho khâu giám định, mà thời gian chờ vẫn là bốn tháng. Báo giá thay phụ tùng khi đó là 400 triệu đồng, và phụ tùng chỉ được nhập gấp sau khi khách hàng lên tiếng công khai.

Một trường hợp khác cho thấy vấn đề nằm ở cả mạng lưới dịch vụ. Anh Đinh Công Lượng, chủ một chiếc MG tại Quảng Ninh, cho biết ba cơ sở tại Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Giang lần lượt đóng cửa trong khi xe vẫn còn hạn bảo hành. Khi anh hỏi thẳng rằng làm ngoài thì có mất bảo hành không, nhân viên trả lời rằng làm ngoài sẽ không được áp dụng bảo hành.

Điểm chung của hai vụ tại Trung Quốc và hai trường hợp tại Việt Nam nằm ở cùng một câu trả lời từ phía nhà sản xuất, rằng chi tiết hỏng không thể sửa hay thay riêng và chỉ hệ thống chính hãng mới xử lý được. Câu trả lời đó phụ thuộc vào thiết kế chiếc xe và chính sách phân phối phụ tùng, chứ không phụ thuộc vào việc nó đang đỗ ở nước nào.