Cấm xe bán tải vào nội đô ban ngày: Những điều cần chú ý

Theo Quyết định 01/2026/QĐ-UBND và Thông tư 53/2024/TT-BGTVT, từ ngày 15/1, Hà Nội chính thức áp dụng quy định cấm xe tải có tổng trọng tải dưới 2 tấn hoạt động trong khu vực nội đô vào khung giờ cao điểm là 6h-9h và 16h-19h30 hằng ngày. Phạm vi nội đô theo quy định được mở rộng đến đường Vành đai 3,5 (trước đây là Vành đai 3).

Một trong những mục tiêu trọng điểm của quy định cấm xe bán tải vào nội đô ban ngày là nhằm mục đích giảm ùn tắc giao thông. Xe bán tải, dù nhỏ hơn xe tải truyền thống, nhưng vẫn chiếm diện tích lớn hơn các dòng xe 7 chỗ hoặc 4 chỗ thông thường.

Ngoài ra xe bán tải thường sử dụng động cơ diesel hoặc dung tích lớn, phát thải cao hơn so với xe con. Khi bị hạn chế vào nội đô thì cũng đồng nghĩa với lượng khí thải giảm kéo theo chất lượng không khí cũng được cải thiện, tiếng ồn đô thị được kiểm soát tốt hơn.

Tuy nhiên thời gian gần đây chủ đề này lại “nóng” trở lại trên các diễn đàn ô tô, không ít chủ xe lo ngại về việc liệu xe bán tải có bị cấm vào nội đô giống xe tải hay không?

Anh Trần Đình Linh đang sở hữu một chiếc xe bán tải Ford Ranger thì tỏ ra rất bình thản trước quy định này: “Tôi hoàn toàn ủng hộ vì như vậy có thể làm giảm lưu lượng tham gia giao thông ban ngày, tránh ùn tắc và giảm lượng khí thải, nhất là mùa hè cũng đỡ phải chịu tác động xả thải sẽ bớt nóng hơn".

Thực tế việc xe bán tải hiện được xác định là "ô tô tải" trên các văn bản pháp luật khiến nhiều chủ xe ở Hà Nội lo lắng phương tiện của mình sẽ có thể bị cấm di chuyển trong nội đô vào khung giờ cao điểm.

Trên một diễn đàn ô tô, một tài khoản xã hội hiện sở hữu xe bán tải tỏ ra lo lắng: “Xe tôi khi đi đăng ký là xe tải, nếu quy định cấm xe tải trên 2 tấn vào nội đô ban ngày, mà xe bán tải chở cả người và hàng thì đa số đều có khối lượng vượt mức quy định này. Nếu áp đúng thì ban ngày cần di chuyển đi lại làm việc chở đồ sẽ rất khó khăn, chỉ được di chuyển trên đường ban đêm".

Lo lắng này không phải là vô căn cứ, tuy nhiên trên thực tế việc cấm hay không còn phụ thuộc vào cách phân loại xe trên giấy tờ:

Đối với nhóm "Ô tô con Pickup" có tải trọng chuyên chở dưới 950 kg, ví dụ như các dòng xe phổ biến Ford Ranger (bản thường), Toyota Hilux, Mitsubishi Triton đều không bị cấm. Người dân vẫn có thể sử dụng đi lại trong nội đô bình thường như xe con 4-7 chỗ.

Còn đối với nhóm "Ô tô tải Pickup" có tải trọng chuyên chở từ 950 kg trở lên thì sẽ được coi là xe tải và phải tuân thủ đúng quy định về khung giờ cấm là từ 6h-9h và 16h-19h30.

Tuy nhiên có một thực tế rõ rệt là việc thắt chặt quy định (dù chỉ với nhóm trên 950kg) vẫn đã tạo ra những tác động tâm lý đối với người tiêu dùng

Anh Bùi Văn Cường chia sẻ: “Tôi sở có một chiếc xe bán tải Mazda BT-50 dùng để làm phương tiện đi lại và đồng thời chở hàng hoá, chiếc xe này có trọng lượng khoảng 1000kg, như vậy thì theo đúng quy định là đã bị liệt vào danh sách những xe bị cấm. Thường ngày tôi vẫn dùng xe làm phương tiện đưa đón con đi học những ngày mưa và nắng gắt, nếu giờ bị cấm thì đúng là bất tiện thực sự”.

Khi được hỏi có ý định bán xe để mua chiếc xe khác hay không, anh Cường tỏ ra ưu tư phân trần:“ Chắc chắn quy định này được áp dụng thì giá trị bán lại sẽ bị khấu hao nhiều hơn. Những dòng xe bị xếp vào danh mục "xe tải" như nhà tôi bán đi sẽ mất giá nhanh hơn trên thị trường xe cũ vì người mua cũng sẽ né tránh để không bị hạn chế với biển cấm.”

Ngoài ra nếu nhiều người dùng không để ý thông số trong sổ đăng kiểm, dẫn đến việc bị phạt oan (mức phạt đi vào đường cấm hiện nay từ 4 - 6 triệu đồng và tước bằng lái).

Các hãng xe bước vào đường đua mới

Việc hạn chế xe bán tải lưu thông vào nội đô trong khung giờ ban ngày đang được nhiều đô thị lớn áp dụng nhằm giảm ùn tắc và ô nhiễm. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích rõ rệt về giao thông và môi trường, quy định này cũng đặt ra không ít thách thức cho hoạt động kinh doanh và vận tải hàng hóa.

Khi quy định này được ban hành, các hãng xe là đối tượng chịu tác động rõ rệt, nhiều hãng đang phải "loay hoay xoay xở" nhanh để thích nghi với quy định tại Việt Nam trên cuộc đua "hạ tải" để cứu doanh số.

Các hãng phải tập trung vào việc điều chỉnh thiết kế hoặc hồ sơ đăng kiểm để đưa tải trọng xuống dưới 950 kg. Khả năng cao các xe bán tải sẽ áp tải trọng thường chỉ quanh quẩn 700 - 800 kg để có bước đi an toàn và ứng phó với nhiều sự biến đổi “khó lường” của pháp luật.

Đối với những phiên bản cabin đơn hoặc xe chuyên chở nặng (tải trọng lớn) sẽ khó tiêu thụ hơn ở nội đô và các thành phố lớn, buộc hãng phải đẩy về các thị trường tỉnh hoặc khu vực khu công nghiệp.

Bên cạnh đó, quy định này tạo áp lực không nhỏ cho doanh nghiệp và tiểu thương khi phải giao hàng vào ban đêm sẽ phát sinh chi phí nhân công, khung thời gian vận chuyển bị giới hạn làm giảm hiệu suất logistics. Đối với các hộ kinh doanh nhỏ, việc thay đổi khung giờ vận chuyển có thể gây xáo trộn lớn trong hoạt động thường ngày và giảm hiệu suất công việc.

Ngoài ra khi xe bán tải bị dồn vào khung giờ tối và đêm có thể khiến mật độ giao thông ban đêm tăng nhiều hơn tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn do thiếu ánh sáng khi di chuyển, gây tiếng ồn ảnh hưởng đến cư dân.

Quy định cấm xe bán tải vào nội đô ban ngày là một bước đi nhằm cải thiện giao thông và môi trường đô thị. Tuy nhiên, để chính sách thực sự hiệu quả và bền vững, cần có sự cân bằng giữa mục tiêu quản lý đô thị và nhu cầu vận hành của doanh nghiệp. Cần sự linh hoạt, có lộ trình và hỗ trợ đi kèm để đạt được hiệu quả lâu dài, bền vững, chính sách thực sự đi vào cuộc sống.