Mua ô tô: Còn thêm "mỏi mắt" vì bãi đỗ???

Phải thừa nhận một điều rằng, các chính sách nhằm cải thiện tình trạng ùn tắc, tiêu cực, xuống cấp… trong ngành giao thông thời gian gần đây nhiều lên đáng kể. Khắp mọi vấn đề nhức nhối của những con đường đều đã có đề xuất thay đổi, hòng đem lại một viễn cảnh “tươi đẹp” hơn cho người dân. Tuy nhiên, chưa kịp “mở cờ” với những văn bản đề xuất đó, người dân đã thấy nặng thêm gánh “chi phí” bên mỗi bữa cơm chiều. Các loại phí liên quan đến phương tiện đi lại của người dân đều được dịp “dọa tăng”, từ giá xe, chi phí đăng ký xe, và ngay cả đến khi sở hữu “xế” – dù hai hay bốn bánh, thì người dân vẫn phải lo ngay ngáy với đủ các loại phí: Phí trông giữ xe đã tăng chưa, phí đường bộ đã duyệt chưa, và bây giờ có cất xe một góc, không đi nữa thì vẫn e rằng còn làm sao chứng minh được chỗ đậu?!

Không chỗ đỗ, khỏi… mua xe?!

Với văn bản 8816/BGTVT-VP trình Bộ Công an những ngày cuối năm 2011, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải đã thêm một phen khiến người dân “sốt ngay ngáy” với yêu cầu khá… lạ: Đề nghị sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật liên quan, trong đó quy định chủ sở hữu ô tô cá nhân khi đăng ký xe phải chứng minh có nơi đỗ xe phù hợp. Không biết điều này có thực sự giúp hạn chế được số lượng xe đỗ trái phép, sai quy định, đỗ xuống vỉa hè, lòng đường gây ách tắc giao thông hay không, nhưng trước mắt giới “cò chỗ” trong nội thành cứ gọi là “mở cờ trong bụng” trước đã. Bởi từ theo kinh nghiệm những năm 2003 – 2004 đã cho thấy, khi Nhà nước áp dụng quy định trên, nhiều chủ xe đã “chạy chọt” để có được giấy đỗ xe hợp lý. Và cuối cùng, chính những giấy tờ giả, khống này đã quay lại gây khó khăn, phiền hà cho chính những cơ quan quản lý. Như vậy, nỗ lực của Bộ GTVT liệu có phải đã vô tình mở thêm một “vùng trời mới” để phát sinh thêm những loại hình tiêu cực, gây khổ sở cho người dân? Danh sách những đề xuất của Bộ GTVT đưa ra nhằm cải thiện tình hình giao thông của nước ta lại được bổ sung thêm một ý kiến mới, nhưng về “chất” thì có lẽ còn cần phải xem xét kỹ lưỡng.

Phản ứng mạnh mẽ dù chỉ là “dự thảo”

Vì cớ gì một đề xuất chỉ mới được đưa ra để “nghiên cứu” mà đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ phía người dân đến như vậy? Chị Hương, nhân viên một công ty truyền thông cho biết: “Đưa đề xuất ra như vậy bảo người dân đồng tình cũng khó. Rõ ràng Bộ thống kê rằng chỉ khoảng 60% bãi đỗ xe có giấy phép hoạt động nghiêm túc, mà chất lượng và địa điểm những bãi đậu này, nói thật, còn chưa biết như thế nào. Bây giờ thông qua đề xuất này không khác gì ép người ta phải tìm cho được một cái giấy đỗ? Như thế thì chỉ tốt cho các dịch vụ cò chỗ mà thôi!”.

Với những người đang sử dụng ô tô như phương tiện vận chuyển hàng ngày của mình, anh Lâm, cán bộ công tác tại Đài Truyền hình Hà Nội, cho biết: “Tôi sử dụng xe ô tô hàng ngày, việc lựa chọn tuyến đường để đi làm, tránh ùn tắc… đã rất khó khăn rồi. Hầu như tôi không để ý tới việc bãi đỗ xe của mình có giấy phép hoạt động hay không, chỉ biết nó tiện cho mình vì gần cơ quan vậy thôi. Tôi nghĩ thay vì bắt người dân lúc chịu thuế này, lúc nộp phí nọ, chi bằng đầu tư xây dựng, củng cố những bãi đỗ chất lượng, tiện dụng cho người dân, không phải là đã giải quyết được vấn đề sao?”

Có thể thấy được rằng, những đề xuất này hầu như rất “chung chung”, chưa được tính từ những nhu cầu thực tế của người dân. Anh Văn Thành, Long Biên thở dài: “Dành dụm mãi mới đủ tiền “tậu” được một chiếc xe, hết tăng phí đăng ký, rồi tăng phí trông xe, thu phí đường bộ, bây giờ lại tới chứng minh chỗ đỗ xe, chưa được “hân hoan” với xe mới ngày nào mà tôi đã thấy “choáng” quá! Giá cả thì leo thang, xăng đang không đảm bảo chất lượng nhưng cái gì cũng “dọa” phải chi tiền ra như thế này thì sống sao nổi? Mà xe hơi suy cho cùng cũng là một phương tiện để đi lại đây đó, chứng minh được chỗ đỗ xe rồi sao? Tôi đâu có đậu xe nguyên một chỗ cả ngày, đi từ đầu đến cuối thành phố rồi chẳng lẽ tôi chỉ được quay về đúng chỗ ký hợp đồng mới được đậu xe sao? Chẳng lẽ đỗ ở nơi khác rồi lại chịu mất thêm chi phí?”.

Là một người đi xe hơi lâu năm, cô Dung, giảng viên Đại học Quốc gia chia sẻ: “Tôi không nghĩ việc chứng minh chỗ đỗ xe là cần thiết đến như vậy. Các điểm trông giữ xe trên địa bàn thành phố hiện nay chưa đủ chất lượng để người dân tin tưởng mà ký một hợp đồng trông giữ xe dài hạn. Hơn nữa bản thân mỗi chủ phương tiện, khi mua và sử dụng xe cũng đã có ý tìm một chỗ đậu xe an toàn cho chính mình rồi. Chắc chắn không ai lại muốn để tài sản cá nhân tại một nơi không đảm bảo hết. Nhưng nếu làm thành “luật”, nhiều chủ phương tiện sẽ bị đưa vào thế “méo mó còn có hơn không”, mà với hiện trạng các bãi đỗ xe Hà Nội hiện nay thì điều này dễ xảy ra lắm chứ”.

Tại sao lại chỉ là “do dân”?

Nếu xoay lại vấn đề một chút, tại sao người dân không “sẵn sàng” chứng minh một nơi đỗ cho chiếc xe của mình? Dù sao thì, với một tài sản đáng giá như vậy, chắc hẳn ai cũng cần phải có cho mình một nơi để xe an toàn. Có thể nói, điều gây “lấn cấn” đối với các chủ sở hữu (hoặc sắp sở hữu) phương tiện, đó là việc yêu cầu chứng minh chỗ đậu xe hợp lý mới có thể đăng ký xe sẽ động chạm tới quyền sở hữu tài sản – một trong những quyền công dân của họ. Hơn nữa, đứng từ góc độ khách quan, liệu những bãi đậu xe đang hoạt động trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay đã đủ chất lượng để người dân tin tưởng giao phương tiện của mình cho họ hay chưa? Các phản hồi của công chúng đã quá rõ ràng: Chỉ có 60% điểm trông giữ xe hoạt động có giấy phép, và chất lượng của chính những điểm này cũng được xếp vào hàng “trời ơi”, tức là chẳng biết đâu mà lần.

Chính sự mất uy tín trong quá trình kinh doanh của các bãi trông giữ xe là một điểm đáng cân nhắc thêm. Các công ty khai thác điểm đỗ, do làm ăn qua loa hoặc không kiểm tra, giám sát chặt chẽ, nên nhiều biểu hiện tiêu cực được dịp “phô bày” trước mắt người dân. Những hành động như không xé vé, thu tiền trực tiếp, đỗ xe hàng tháng không biên bản, hoặc giấy tờ không hợp lệ… xảy ra thường xuyên, gần như để cho người dân “nghiễm nhiên” chấp nhận việc để tài sản tại đó và… chấp nhận mọi rủi ro, bởi họ thực sự cần một giấy tờ chứng minh chỗ đậu. Chưa kể đến dự kiến tăng phí trông giữ xe hồi cuối năm 2011, đầu năm 2012, thì nhiều người dân cũng đã “hết hơi” với loại phí này. Như trường hợp của người dân sống ở một khu dự án chung cư trên đường Thụy Khuê, chủ dự án quy định phải ký hợp đồng thuê chỗ đỗ ô tô trong vòng... vài chục năm, với mức giá lên tới mấy trăm triệu đồng. Vậy quy định của Bộ nếu thành hiện thực, có phải là đã “đặt nặng” gánh phí lên vai người dân?

Đề xuất như thế nào là hợp lý?

Trong đề xuất, Bộ GTVT có bổ sung rằng, Bộ Công an cần có “biện pháp kiểm tra, xử lý các trường hợp ký kết hợp đồng trông giữ xe gian dối để đủ điều kiện đăng ký xe”. Tuy nhiên, biện pháp ở đây là gì, kiểm tra ra sao, và làm như thế nào để đảm bảo quyền lợi cho người dân, thì hình như Bộ “chưa tính đến”?!

Việc chỉ tính thêm phí chồng phí mà không nghĩ đến cải thiện chất lượng, giải tỏa tâm lý cho người dân khiến cho mọi đề xuất khi đưa ra đều chỉ thu về những đồng tình “hiếm hoi”. Nếu người dân đã cho rằng việc bắt mỗi cá nhân chứng minh chỗ đỗ xe vừa tạo “đường làm ăn” cho các cò mồi, vừa tăng gánh nặng cho dân và phức tạp hóa khâu quản lý. Thay vào đó, tại sao không tập trung vào các địa điểm kinh doanh, công cộng… như nhà hàng, khách sạn, siêu thị và các công trình xây dựng khác, yêu cầu phải đảm bảo chỗ đỗ xe đạt tiêu chuẩn, chất lượng, đồng thời giám sát và thiết lập hệ thống bãi đỗ xe trên địa bàn thành phố, để người dân yên tâm và tin tưởng giao khối tài sản của mình vào đó. Bên cạnh các phương tiện cá nhân, cần quản lý chặt chẽ hơn nữa các phương tiện giao thông công cộng, đặc biệt là taxi – một trong những nguyên nhân của tình trạng lấn chiếm vỉa hè, đỗ đáp vô tổ chức.