Dân e ngại ô tô "mùa lệ phí"
Trong 2 tháng đầu năm 2012, các thành viên của VAMA chỉ bán được 10.390 ôtô, giảm 44% so với cùng kỳ năm 2011. Riêng trong tháng 2 có sự phục hồi nhưng cũng giảm 25% so với tháng 2/2011. Trong đó xe đa dụng là 38%, xe con 28% và xe thương mại là 20%. Đợt khủng hoảng kinh tế kéo dài đã tác động tiêu cực đến 2 thị trường rõ rệt nhất đó là thị trường bất động sản và thị trường ôtô. Nguồn tín dụng ngân hàng cũng bị thắt chặt, càng người tiêu dùng dè dặt hơn trong chi tiêu, mua sắm.
Theo ông Phạm Ngọc Thân, Tổng GĐ Bến Thành Ford: “Lãi suất cao, ngân hàng cho vay khó, tình hình kinh tế khó khăn ảnh hưởng mạnh đến thị trường ôtô. Kinh doanh trong tình hình này cầm chắc lỗ.”
Doanh số bán hàng của Ford sụt giảm 30% trong 2 tháng đầu năm.
Bên cạnh đó, chính sách thuế cũng ảnh hưởng lớn đến thị trường. Lệ phí trước bạ tăng từ 12% lên 20%, phí cấp biển tăng gấp mười (từ 2 triệu lên 20 triệu đồng). Theo đề xuất của Bộ GTVT về hạn chế xe cá nhân, sẽ tiến hành thu phí lưu hành đối với xe chín chỗ ngồi đổ xuống với mức phí từ 20-50 triệu đồng/năm. Ngoài ra Bộ GTVT còn đề xuất thu phí ôtô đi vào trung tâm thành phố giờ cao điểm là 30.000 đồng/ lượt. Không chỉ có 2 loại phí trên, hiện Bộ GTVT cũng đã trình Chính phủ xem xét thông qua đề án Quỹ bảo trì đường bộ với mức thu dự kiến 180.000 – 1,4 triệu đồng tháng/ ôtô và 80.000-150.000 đồng/năm/xe máy. Theo ông Nguyễn Hồng Trường, Thứ trưởng Bộ GTVT, thì: “Đề án trên cơ bản đã được Chính phủ chấp thuận và sẽ được ban hành trong thời gian tới.”
Nếu ba loại phí mới được thông qua, khi quyết định mua 1 chiếc xe một tỷ đồng, người tiêu dùng phải trả 200 triệu phí trước bạ, 20 triệu đồng tiền biển số, 30 triệu đồng phí lưu hành một năm, khoảng 600.000 để đi vào trung tâm 1 tháng, thêm 12 triệu đồng vào Quỹ bảo trì đường bộ, phí bình ổn giá xăng dầu 500 đồng/lít… thì sơ qua số tiền cũng lên đến gần 300 triệu đồng.
Thêm gần 300 triệu đồng để 1 chiếc xe Sonata Y20 có thể lăn bánh.
Cộng thêm rất nhiều phiền toái khi tìm bến đỗ, chỗ gửi xe sau khi thành phố Hà Nội cấm trông giữ xe ở 262 tuyến phố thì rõ ràng để quyết định mua một chiếc xe ôtô tại thời điểm này người tiêu dùng phải đắn đo rất nhiều.
Các doanh nghiệp tự cứu mình
Trong bối cảnh ảm đạm, các hãng xe Trung Quốc, Đài Loan lấn sâu vào thị trường Việt Nam như BYD với F0 giá khoảng 260 triệu đồng, Chery QQ3 có giá khoảng 200 triệu đồng, Lifan cũng có Lifan 320 với mức giá tương đương. Nếu các hãng xe Trung Quốc, Đài Loan tập trung vào thị trường giá rẻ đã lâu nhưng vẫn chưa có bứt phá, thì các hãng xe lớn cũng đã tập trung vào phân khúc này như một cứu cánh. Huyndai với i10 giá xấp xỉ 400 triệu đồng. GM Việt Nam có dòng sản phẩm Chevrolet Spark với giá bán hơn 300 triệu đồng. Đáng kể nhất là sự thành công của Kia Trường Hải, tập trung hướng tới dòng xe giá rẻ từ sớm, Trường Hải đã đạt được thành công mong đợi. Doanh số bán xe tháng 2 của Trường Hải đạt 1.872 chiếc – một cú bứt phá ấn tượng, vượt qua cả “ông lớn” Toyota.
Kia Morning, dòng xe chiến lược của Trường Hải.
Mặt khác, các hãng ôtô đều đồng loạt tung ra thị trường những đợt khuyến mãi, giảm giá, thử nghiệm xe… Trường Hải đã có những động thái bám sát thị trường đầu tiên, mới đây (1/2/2012) một số mẫu xe Kia của Trường Hải đã giảm tới gần 11%, các mức giảm giá từ 700USD đến 4.900 USD. Hà Nội Ford cũng tự cứu mình bằng khuyến mãi tặng 5% thuế trước bạ, tặng 2 năm bảo hành vật chất cho khách hàng. Hãng Honda cũng rục rịch chuẩn bị đưa ra các chương trình khuyến mãi trong tháng 4.
Các doanh nghiệp đang tự cứu mình, nhưng cũng chỉ là giải pháp tạm thời. Khi những chính sách của Chính phủ chưa tạo được cơ hội cho doanh nghiệp.
Lối đi nào cho nghành sản xuất xe Việt Nam?
Cuộc khủng hoảng kinh tế không thể cứu vãn chỉ trong ngày một ngày hai, cơ sở hạ tầng giao thông đô thị cần ít nhất 10 năm nữa để thấy những thay đổi rõ rệt. Tuy nhiên, chỉ riêng ở Hà Nội mỗi tháng có thêm gần 30.000 xe máy được đăng ký mới và ô tô là 4.000-6.000 chiếc. Tốc độ tăng trưởng bình quân của các phương tiện giao thông từ 12-15%/ năm. Cơ sở hạ tầng giao thông có thể phát triển tốt trong 10 năm tới, nhưng không thể đáp ứng đủ cho hàng chục triệu xe máy, hàng triệu ôtô của Việt Nam.
Ngay từ bây giờ Chính phủ nên công bố lộ trình cấm xe máy lưu thông tại các quận nội thành của các thành phố lớn. Có thể đặt ra một mốc lớn, ví dụ vào năm 2020. Khi có một cột mốc lớn, các Bộ, nghành sẽ theo đó mà thực hiện chức năng của mình. Phấn đầu hoàn thành công việc trước thời hạn. Đường xá và hạ tầng giao thông tốt, đó mới chính là cơ hội cho nghành sản xuất ôtô. Đây cũng sẽ là bước chuẩn bị tâm lý tốt cho người dân về quy luật tất yếu của các thành phố lớn trên thế giới là phải từ bỏ xe máy. Người dân sẽ sẵn sàng với việc mua ô tô hoặc sử dụng các phương tiện công cộng.
Thành phố Quảng Châu đã thực thi lệnh cấm xe máy từ 1/1/2007.
“Việc có quá nhiều loại phí đánh vào ôtô, xe máy mang nhiều ý nghĩa tận thu chứ không giải quyết được ùn tắc”, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Ôtô Việt Nam, nhận xét. Nếu Chính phủ có giải pháp tổng thể về một lộ trình giải quyết ùn tắc tổng thể. Sẽ giúp nghành công nghiệp ôtô dưới 10 chỗ và những nghành công nghiệp phụ trợ nước ta phát triển vừa đảm bảo sự nhất quán về phát triển giao thông vận tải. Trong đó giao thông công cộng, cơ sở hạ tầng, nề nếp đô thị phát triển đồng đều, văn minh.